Szampon chelatujący - co to jest i kiedy go używać?
Szampon chelatujący to szampon z substancjami, które wiążą jony metali, takie jak wapń i magnez z twardej wody, co według producentów ułatwia spłukiwanie osadów z włosów. Stosuje się go okresowo, a nie codziennie: gdy włosy są matowe, sztywne i „oblepione” mimo mycia, po sezonie basenowym albo przed farbowaniem. Po nim zawsze potrzebna jest odżywka.
Co znaczy „chelatujący”
Chelatory (inaczej związki kompleksujące) to cząsteczki, które otaczają jon metalu i trzymają go w roztworze. Taki związany jon nie osiada już na włosie, tylko spływa z wodą. W kosmetykach chelatory pełnią dwie role. W małych ilościach stabilizują sam produkt, bo wiążą metale, które mogłyby pogarszać jego trwałość lub wygląd, jak opisuje europejska baza składników kosmetycznych CosmeticsEurope (cosmileeurope.eu). W szamponie chelatującym producenci przypisują im dodatkowo zadanie usuwania osadów z włosów, choć skuteczności takich szamponów nie potwierdzają badania, na które tu się powołujemy.
Ważna uwaga: obecność EDTA czy kwasu cytrynowego na liście składników nie oznacza automatycznie, że to szampon chelatujący. Te składniki znajdziesz w wielu zwykłych kosmetykach, gdzie pełnią funkcję stabilizującą. O przeznaczeniu produktu mówi raczej jego opis i to, jak producent go pozycjonuje.
Jakie chelatory znajdziesz w składzie
| Nazwa w INCI | Co to jest |
|---|---|
| Disodium EDTA, Tetrasodium EDTA | Sole kwasu etylenodiaminotetraoctowego, najbardziej znane chelatory w kosmetykach |
| Citric Acid, Sodium Citrate | Kwas cytrynowy i jego sól. Regulują pH i słabiej wiążą metale |
| Sodium Phytate | Sól kwasu fitynowego pochodzenia roślinnego |
| Tetrasodium Glutamate Diacetate | Chelator na bazie kwasu glutaminowego |
Według bazy CosmeticsEurope sole EDTA w stężeniach stosowanych w kosmetykach (poniżej 0,5%) uznaje się za bezpieczne dla zdrowia, choć w dużym stężeniu działają drażniąco. Ta sama baza zaznacza, że EDTA słabo ulega biodegradacji, dlatego część producentów wybiera zamienniki, takie jak fityniany czy chelatory z kwasu glutaminowego.
Twarda woda i osady na włosach
Twardość wody wynika głównie z zawartości wapnia i magnezu. To, czy wpływają one na włosy, sprawdzali m.in. autorzy badania opublikowanego w 2017 roku w „Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology” (Alahmmed i współpracownicy). Pasma włosów pobrane od 20 zdrowych ochotników myto przez trzy tygodnie (około 10 minut dziennie, pięć dni w tygodniu) wodą twardą (średnio 287-533 ppm CaCO3) albo wodą butelkowaną o niższej twardości (średnio 50-250 ppm). W grupie twardej wody odkładało się wyraźnie więcej magnezu, ale nie wapnia. Autorzy podsumowali, że twarda woda może zwiększać osady na powierzchni włosa, choć nie musi to oznaczać widocznych zmian w jego strukturze.
Dla codziennej pielęgnacji wniosek jest ostrożny: twarda woda może zwiększać osad magnezu na włosach, ale nie każdy problem z włosami można na nią zrzucić. Objawy, przy których warto pomyśleć o szamponie chelatującym:
- włosy są matowe i szorstkie mimo regularnego mycia i odżywiania,
- odżywki i maski „przestały działać”,
- na armaturze w łazience szybko odkłada się kamień, a włosy po myciu wydają się ciężkie,
- myjesz włosy mydłem w kostce, które w twardej wodzie tworzy osad.
Ten ostatni przypadek dotyczy na przykład osób, które myją włosy tradycyjnym mydłem. Piszemy o tym w tekście o właściwościach i stosowaniu mydła z Aleppo.
Jak sprawdzić, czy masz twardą wodę
Najpewniejszym źródłem są dane wodociągu, który zaopatruje Twój dom. Przedsiębiorstwa wodociągowe publikują wyniki badań jakości wody, często z podaniem twardości. Pośrednie sygnały widać w domu: biały nalot na czajniku, słuchawce prysznicowej i bateriach, zacieki na szkle, słabsze pienienie się mydła. Jeśli mieszkasz w domu z własną studnią, twardość sprawdzisz w laboratorium badającym wodę albo prostym testem paskowym. Gdy woda okazuje się miękka, a włosy mimo to są matowe, przyczyny szukaj raczej w kosmetykach lub kondycji samych włosów.
Kiedy sięgnąć po szampon chelatujący
- Twarda woda w kranie - najczęstszy powód. Twardość wody w swojej miejscowości sprawdzisz w informacjach lokalnego wodociągu.
- Basen - woda basenowa zawiera chlor i różne związki, które mogą zostawać na włosach. Szampon chelatujący po okresie częstego pływania pomaga je zmyć.
- Przed farbowaniem lub henną - osady mineralne i warstwa kosmetyków mogą utrudniać równomierne przyjęcie barwnika. Przed planowaną koloryzacją zapytaj fryzjera, czy i kiedy umyć włosy takim szamponem.
- Przed zabiegami pielęgnacyjnymi - na przykład przed intensywną maską, żeby trafiła na czysty włos.
Jak często go używać
Szampon chelatujący nie zastępuje zwykłego. W poradnikach i zaleceniach producentów najczęściej spotkasz przedział od raz w tygodniu (przy bardzo twardej wodzie lub częstym pływaniu) do raz w miesiącu (przy wodzie miękkiej). Zbyt częste używanie przesusza włosy i skórę głowy, zbyt rzadkie pozwala osadom narastać. Zacznij od rzadszego stosowania i obserwuj efekt. Pierwszeństwo ma zawsze instrukcja na opakowaniu konkretnego produktu.
Jak myć włosy szamponem chelatującym
- Dokładnie zmocz włosy letnią wodą.
- Nałóż szampon głównie na skórę głowy i umyj ją opuszkami palców. Piana spłynie po długości.
- Jeśli instrukcja tak mówi, zostaw szampon na kilka chwil. Nie przedłużaj tego czasu na własną rękę.
- Spłucz bardzo dokładnie. Przy dużym zabrudzeniu można umyć włosy drugi raz.
- Nałóż odżywkę lub maskę na długość, odczekaj zalecany czas i spłucz.
Odżywka po myciu chelatującym jest obowiązkowa. Po takim myciu włosy często są wyraźnie szorstkie i suche, więc potrzebują wygładzenia i nawilżenia. Jak dobrać produkt do porowatości i potrzeb włosów, opisujemy w poradniku o odżywkach i maskach do włosów.
Szampon chelatujący a oczyszczający
Te nazwy często są mylone, a bywa, że jeden produkt łączy obie funkcje.
| Szampon oczyszczający | Szampon chelatujący | |
|---|---|---|
| Co usuwa | Sebum, resztki kosmetyków do stylizacji, silikony, oleje | Osady mineralne i metale z wody |
| Czym działa | Mocniejsze substancje myjące | Chelatory (EDTA, fityniany, kwas cytrynowy) |
| Kiedy | Gdy włosy są obciążone kosmetykami | Gdy problemem jest twarda woda lub basen |
| Po myciu | Odżywka | Odżywka, zwykle bogatsza |
Jeśli używasz dużo kosmetyków do stylizacji, a woda jest miękka, wystarczy szampon oczyszczający. Gdy woda jest twarda, a włosy matowe mimo prostej pielęgnacji, lepszy będzie chelatujący.
Na co uważać
- Włosy farbowane - mocne mycie może przyspieszać blaknięcie koloru. Przy świeżej koloryzacji zapytaj fryzjera, kiedy możesz go użyć.
- Wrażliwa skóra głowy - jeśli pojawia się swędzenie, pieczenie albo łuszczenie, odstaw produkt. Przy łupieżu, łuszczycy lub nasilonym wypadaniu włosów skonsultuj się z dermatologiem, bo szampon chelatujący nie jest na to rozwiązaniem.
- Oczy - unikaj kontaktu z oczami, a w razie podrażnienia przepłucz je wodą.
Powiązane wpisy
Mydło marsylskie - co to jest i jak je rozpoznać?
Mydło z Aleppo - jakie ma właściwości i jak go używać?
